Κατοικία: Υποχρέωση του Κράτους, Δικαίωμα του Πολίτη

Του Δημήτρη Κ. Σαρρή

Πολλά ακούγονται και γράφονται σχετικά για την ανάγκη προστασίας της <<πρώτης κατοικίας>> ,που κινδυνεύει λόγω των κόκκινων τραπεζικών  ανεξόφλητων στεγαστικών  δανείων.λόγω της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης  και τα <<κοράκια>> των ξένων funds,καραδοκούν να αρπάξουν την λεία τους .

Όμως η κατοικία αποτελεί κοινωνικό αγαθό και όχι εμπόρευμα 

 Από αρχαιοτάτων χρόνων αποτελεί για τον άνθρωπο είδος πρώτης ανάγκης.  Ο πρωτόγονος άνθρωπος για να προστατευθεί από τα στοιχεία της φύσης τον αέρα, τη βροχή, το κρύο, τη ζέστη, τα άγρια ζώα, τις επιθέσεις ομοφύλων ή αλλοφύλων επιδρομέων, βρήκε πάντα καταφύγιο στη φυσική ή τεχνική του κατοικία, στην ιερή του εστία.

Την εποχή του λίθου οι άνθρωποι ζούσαν σε πρωτόγονη νομαδική ζωή μέσα στις πολυάριθμες σπηλιές και πάνω στα δέντρα.  Κατοικούσαν στο μπροστινό μέρος της σπηλιάς κοντά στην είσοδο, ενώ στο βάθος έθαβαν τους νεκρούς τους και έκαναν διάφορες θρησκευτικές τελετές.   Διαμόρφωναν δε ειδικούς χώρους μέσα στις σπηλιές για να αποθηκεύουν τα πρωτόγονα εργαλεία τους.  Αργότερα οι αρχέγονοι κάτοικοι εγκατέλειψαν τις σκοτεινές και υγρές σπηλιές, καθώς γίνονταν ολοένα και περισσότεροι, έχτιζαν πρωτόγονους οικισμούς πάνω σε λόφους, κοντά σε πηγές νερού.

Η ανθρώπινη κατοικία βέβαια τις επόμενες περιόδους βελτιώθηκε, κλιμακωτά, κατά εντυπωσιακό τρόπο.

Σήμερα τα σύγχρονα πολεοδομικά συγκροτήματα είναι φανταστικά και πολύ λειτουργικά, παρά τα όποια προβλήματα που είναι σύμφυτα με αυτά.  Οι ουρανοξύστες, οι πολυτελείς επαύλεις, οι σύγχρονες κατοικίες, τα μεγάλα δημόσια και ιδιωτικά κτίρια και οι λεωφόροι που τα συνδέουν, τίποτα δεν θυμίζουν από τις αρχέγονες κατοικίες.  Η ανθρώπινη κατοικία όμως ακολούθησε ιστορικά τις κοινωνικές διαιρέσεις και τις κοινωνικές ανισότητες.  Δίπλα στην πολυτελή έπαυλη ή κοντά σε αυτή, υπάρχει ακόμα και σήμερα το φτωχό σπιτάκι ή η τρώγλη ή τα γκέτος.

Το χειρότερο είναι ότι μέσα στις μεγαλουπόλεις της Αμερικής και της Ευρώπης, παραδείγματος χάρη στο Λονδίνο και το Παρίσι, σήμερα βλέπουμε συχνά άστεγους να καλύπτουν το γυμνό σαρκίο τους, σε περιβάλλον που η θερμοκρασία είναι πολύ κάτω από το μηδέν, μέσα σε χαρτόκουτες.

Αυτό το ακραίο κοινωνικό φαινόμενο αποτελεί βέβαια ντροπή για τον πολιτισμό μας.  Η ανεπάρκεια της πολιτικής ως προς τη χρήση της γης, η ελλιπής στεγαστική πολιτική σε σχέση με τις υπαρκτές ανάγκες για στέγη, οδήγησαν στην άναρχη οικοδομική δραστηριότητα που καθημερινά οξύνεται.  Το πολεοδομικό και το στεγαστικό πρόβλημα έγινε μέρα με τη μέρα πιο δύσκολο.

Για το κατάντημα αυτό των πόλεων, πέρα από το κράτος που έχει την κύρια ευθύνη, ευθύνονται και οι πολλοί πολίτες, από το βιομήχανο μέχρι τον αυθαίρετο οικιστή, ο καθένας με κλιμάκωση της ευθύνης του.

Γεγονός όμως είναι ότι παρά τον οικοδομικό οργασμό, οι στεγαστικές συνθήκες, ιδιαίτερα για τις εργατικές λαϊκές τάξεις παραμένουν πολύ δύσκολες.  Το απαγορευτικό κόστος της αγοράς οικοπέδου για τις κατώτερες, αλλά και για τις μεσαίες εισοδηματικές τάξεις, το υψηλό κόστος κατασκευής της οικοδομής, της έκδοσης της οικοδομικής άδειας, η υπερβολική τιμή των οικοδομικών υλικών καθιστούν το πρόβλημα στέγης πολλές φορές άπιαστο «όνειρο».  Επίσης το πολύ υψηλό κόστος της αγοράς διαμερισμάτων τα καθιστά απρόσιτα για το βαλάντιο και τις αποταμιευτικές δυνατότητες των λαϊκών στρωμάτων.  «Λύση» τότε έρχεται να δώσει πολλές φορές η αυθαίρετη δόμηση.

Η κατοικία όμως είναι δικαίωμα και κοινωνικό αγαθό του πολίτη.  Η παροχή της στέγης αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας και υπάγεται στον τομέα της κρατικής κοινωνικής πολιτικής.

Βασική αφετηρία μιας σωστής κοινωνικής πολιτικής κατοικίας πρέπει να είναι οι πραγματικές  ανάγκες του λαού και στόχος η σύμμετρη ανάπτυξη πόλης, χωριού και η εξασφάλιση μιας σύγχρονης και άνετης κατοικίας για όλους τους πολίτες.

Η κατοικία δεν είναι μια ξεκομμένη μονάδα στο χώρο, αλλά βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τη χωροταξική ή και την πολεοδομική οργάνωσή του.  Πρέπει να κατοχυρώνεται η αρμονική σχέση κατοικίας, εργασίας, ψυχαγωγίας, υπηρεσιών.

Πέρασαν πολλά χρόνια, χωρίς δυστυχώς βασικές θεμελιακές μελέτες υποδομών.  Τα ρυθμιστικά σχέδια των πόλεων ακόμα δεν έχουν αποπερατωθεί και η Επιχείρηση Πολεοδομική Ανασυγκρότηση, του μακαρίτη Τρίτση, δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί.  Το κτηματολόγιο    καταρτίζεται ακόμη. Η Ελλάδα και η Αλβανία μόνο δεν είχαν  Κτηματολόγιο από τις Ευρωπαϊκές χώρες.  Αυτό βέβαια είναι υπέρ της Αλβανίας, διότι στην Αλβανία πριν λίγες δεκαεςτίες , λόγω του καθεστώτος, η γη είχε έναν ιδιοκτήτη, το κράτος.  . .

Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι να μην υπάρχει σαφής πολιτική γης και το πρόβλημα της λαϊκής στέγης να παραμένει ουσιαστικά ανολοκλήρωτο.  Το μεγάλο κόστος του χρήματος ήταν βέβαια το κύριο εμπόδιο.  

Στον τομέα δε της εργατικής κατοικίας,, ο ΟΕΚ έχει προσφέρει προς την κατεύθυνση αυτή σημαντικότατο έργο, με χαμηλό σχετικά διοικητικό κόστος.  Παράγει υψηλής ποιότητας κατοικίες που δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τις ιδιωτικές κατασκευές.

Όμως πρέπει να ληφθούν πρόσθετα  δραστικά μέτρα για την πάταξη της κερδοσκοπίας στη γη και στα δομικά υλικά, για την εξυγίανση του κυκλώματος της μελέτης – επίβλεψης – κατασκευής, για την προστασία των εργαζομένων, εργοδοτών, εργατών, υπαλλήλων και ελευθέρων επαγγελματιών.  Πρέπει να ενισχυθεί η αυτοστέγαση με χαμηλότοκα δάνεια και να επεκταθεί ο θεσμός της κοινωνικής κατοικίας.  Η κατοικία πρέπει να είναι κοινωνικό αγαθό, δικαίωμα του κάθε πολίτη και όχι δυσπρόσιτο εμπορευματικό προϊόν μίας ανάλγητης αγοράς.

    

 

 

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΡΘΡΑ